Co to jest grzybica jamy ustnej?
Grzybica jamy ustnej to choroba zakaźna. Powodują ją grzyby chorobotwórcze. Infekcję wywołują drożdżaki z rodzaju Candida. Najczęściej jest to Candida albicans. Choroba ta nazywana jest kandydozą lub drożdżycą. To jedno z najczęściej występujących zakażeń błon śluzowych jamy ustnej. W jamie ustnej ponad połowy ludzi stale obecne są te drożdżaki. Występują we florze fizjologicznej około 70% osób. Grzyby wykrywa się u około 30% młodych zdrowych osób. W wieku od 26 do 59 lat ryzyko wzrasta do 50%. Kandydoza może się rozwinąć u każdego. Dzieje się to w momencie osłabienia odporności.
Jakie są przyczyny grzybicy jamy ustnej?
Występowaniu kandydozy sprzyja wiele stanów. Jednym z nich są zmiany w mikroflorze jamy ustnej. Często występują one po leczeniu antybiotykami. Osłabiona odporność organizmu to kluczowy czynnik ryzyka. Grzybica to choroba ludzi chorych. Przyczyny mogą być różne. Należą do nich leczenie preparatami sterydowymi. Zażywanie tabletek antykoncepcyjnych także zwiększa ryzyko. Leczenie cytostatykami jest kolejną przyczyną. Radioterapia i chemioterapia osłabiają organizm. Niedostateczna higiena jamy ustnej sprzyja rozwojowi grzybów. Zmniejszona ilość wydzielanej śliny ma znaczenie. Mikrouszkodzenia błony śluzowej też są czynnikiem. Cukrzyca zwiększa podatność na zakażenia. Palenie papierosów i nadużywanie alkoholu osłabiają śluzówkę. Niedobory mineralno-witaminowe, szczególnie żelaza i kwasu foliowego, mogą przyczyniać się do kandydozy. Przyjmowanie leków immunosupresyjnych jest czynnikiem ryzyka. Podeszły wiek i wczesne dzieciństwo to okresy zwiększonej podatności. Kandydoza pierwotna i wtórna mają różne podłoże. Wtórna kandydoza pojawia się przy innych chorobach. Należą do nich cukrzyca, zaburzenia hormonalne, AIDS, nowotwory, pęcherzyca zwykła.
Jakie są objawy grzybicy jamy ustnej?
Grzybica jamy ustnej objawia się różnie. Najczęstszy symptom to biały nalot. Pokrywa on język, podniebienie i błony śluzowe. Nalot ten przypomina pleśniawki. Mogą pojawić się też czerwone plamy. Często występuje pieczenie i ból. Pacjenci odczuwają suchość w jamie ustnej. Czasem pojawia się wrażenie nadmiernej suchości. Ból języka i dziąseł to typowe objawy. W kącikach ust mogą pojawić się pęknięcia. Nazywane są zajadami. Zaawansowane formy choroby dają owrzodzenia lub ubytki. Mogą wystąpić nadżerki na błonie śluzowej. Środkowe romboidalne zapalenie języka to rzadszy objaw. Nieprzyjemny zapach z ust jest częsty. Czasem pojawia się nieprzyjemny smak.
Jak diagnozuje się grzybicę jamy ustnej?
Diagnoza grzybicy jamy ustnej opiera się na kilku metodach. Lekarz zazwyczaj ogląda jamę ustną. Zauważa charakterystyczne zmiany. Potwierdzenie zakażenia wymaga badania mykologicznego. Polega ono na pobraniu wymazu. Materiał pobiera się ze zmienionej chorobowo błony śluzowej. Wymaz wysyła się do laboratorium. Tam identyfikuje się rodzaj grzyba. Określa się jego wrażliwość na leki. Badanie mykologiczne ze wskazań lekarza jest kluczowe. Nowoczesne metody biologii molekularnej pomagają w diagnozie. Analiza DNA grzyba jest bardzo precyzyjna. Czasem wykonuje się badanie histopatologiczne. Ocenia ono tkanki pod mikroskopem. Właściwa diagnoza pozwala na skuteczne leczenie.
Jak leczyć grzybicę jamy ustnej?
Prawidłowe leczenie kandydozy jest kluczowe. Leczenie farmakologiczne jest najskuteczniejsze. Stosuje się leki przeciwgrzybicze. Dostępne są leki miejscowe i doustne. Leki miejscowe to np. nystatyna, natamycyna, mikonazol, klotrymazol. Przykłady leków to Nystatyna TEVA, Clotrimazolum Medana, Daktarin oral. Leki doustne stosuje się przy cięższych zakażeniach. Należą do nich ketokonazol, flukonazol, amfoterycyna B. Przykłady leków to Flucofast, Itrax, Fungizone. Leczenie trwa zazwyczaj od kilku dni do kilku tygodni. Zależy to od nasilenia infekcji i wybranej metody terapii. Warto leczyć grzybicę jamy ustnej pod okiem lekarza. Może to być dermatolog, otolaryngolog lub stomatolog. Wiele osób szuka skutecznych sposobów leczenia w domu. Leki bez recepty mogą wspomóc leczenie. Należą do nich płukanki z chlorheksydyną. Stosuje się też preparaty z tetraboranem sodu. Inne substancje to oktenidyna, chlorchinaldol, chlorek cetylpirydynium. Poproś farmaceutę o poradę przy wyborze leku bez recepty.
Domowe sposoby na grzybicę jamy ustnej
Niektóre domowe sposoby mogą wspomóc leczenie. Płukanki na pleśniawki są popularne. Zalecane jest płukanie ust sokiem z cytryny. Miesza się go z wodą. Soda oczyszczona ma właściwości zasadowe. Rozpuść łyżeczkę sody w szklance ciepłej wody. Płucz jamę ustną kilka razy dziennie. Ocet jabłkowy ma właściwości przeciwgrzybicze. Dodaj łyżeczkę do szklanki wody. Płucz jamę ustną kilka razy dziennie. Pamiętaj, aby nie przesadzać z ilością octu. Może on podrażnić jamę ustną. Olejek z drzewa herbacianego ma właściwości przeciwdrobnoustrojowe. Dodaj kilka kropel do szklanki wody. Płucz jamę ustnej kilka razy dziennie. Pamiętaj, aby nie połykać olejku. Może być toksyczny. Nalewka z propolisu to naturalny produkt pszczeli. Ma silne właściwości przeciwdrobnoustrojowe. Mieszaj łyżeczkę propolisu w 200 ml wody. Płucz jamę ustną kilka razy dziennie. Spożywanie jogurtów naturalnych pomaga. Zawierają one żywe kultury bakterii. Są to dobre bakterie. Mogą pomóc przywrócić równowagę mikroflory jamy ustnej. Dieta antygrzybiczna jest ważna. Należy wykluczyć z diety cukry, drożdże i wysoko przetworzone produkty. Zaleca się spożywanie czosnku, octu jabłkowego, oregano, kurkumy i jogurtu naturalnego. Dieta powinna być bogata w witaminy i minerały. Powinna zawierać produkty wspierające mikroflorę organizmu.
Kto jest narażony na grzybicę jamy ustnej?
Grzybica jamy ustnej dotyka dorosłych i dzieci. Kandydoza jamy ustnej jest często obserwowana u noworodków. Narażone są osoby starsze. Osoby noszące protezy stomatologiczne są w grupie ryzyka. Narażone są osoby z osłabionym układem immunologicznym. Należą do nich osoby z zaburzeniami odporności. Osoby z poważnymi chorobami wyniszczającymi są bardziej podatne. Osoby z chorobami krwi są w grupie ryzyka. Osoby w podeszłym wieku i niemowlęta są szczególnie narażone. Osoby nieprzestrzegające higieny jamy ustnej są bardziej podatne. Osoby po kuracjach antybiotykowych często chorują. Diabetycy mają zwiększone ryzyko. Palacze również częściej zapadają na grzybicę.
Jak zapobiegać grzybicy jamy ustnej?
Wczesne rozpoznanie i właściwa higiena mogą skutecznie zapobiec grzybicy. Zadbaj o higienę jamy ustnej. Regularnie szczotkuj zęby. Używaj płynów do płukania jamy ustnej. Prawidłowe postępowanie z protezami jest ważne. Wyjmuj je z jamy ustnej na czas snu. Oczyszczaj je regularnie. Przechowuj w nocy na sucho. Unikaj używania tych samych sztućców czy szklanek co pozostali domownicy. Przyjmuj równocześnie z antybiotykami leki osłonowe. Spożywaj jogurty i inne produkty z żywymi kulturami bakterii. Zmień nawyki żywieniowe. Szczególnie wyklucz cukry. Ograniczenie palenia i spożywania alkoholu jest wskazane. Dieta powinna być bogata w witaminy i minerały. Produkty wspierające mikroflorę organizmu są korzystne. Eliminacja elementów sprzyjających jest kluczowa. Należy unikać nadmiernego stosowania antybiotyków. Kiedy pleśniawki pojawiają się częściej niż 2 razy w roku, należy wykonać badania dodatkowe.
Czy grzybica jamy ustnej jest zaraźliwa?
Tak, grzybica jamy ustnej jest zaraźliwa. Drożdżaki Candida mogą przenosić się przez ślinę. Dzieje się to na przykład podczas pocałunków. Możliwe jest zakażenie poprzez wspólne naczynia. Niewłaściwie zdezynfekowane protezy też mogą być źródłem zakażenia. Unikanie dzielenia się osobistymi przedmiotami jest ważne w profilaktyce.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Jaki lekarz leczy grzybicę jamy ustnej?
Grzybicę jamy ustnej leczy lekarz. Może to być lekarz rodzinny. Często pacjenci kierowani są do specjalistów. Odpowiednim lekarzem jest dermatolog. Pomocny może być też otolaryngolog. Stomatolog również zajmuje się schorzeniami jamy ustnej.
Jak długo trwa leczenie grzybicy jamy ustnej?
Czas leczenia grzybicy jamy ustnej jest różny. Zależy od nasilenia choroby. Zazwyczaj trwa od kilku dni. Może potrwać do kilku tygodni. Wpływa na to wybrana metoda terapii. Ważne jest przestrzeganie zaleceń lekarza.
Czy domowe sposoby wystarczą na grzybicę jamy ustnej?
Domowe sposoby mogą wspomóc leczenie grzybicy. Nie zastąpią jednak farmakoterapii. Leki przeciwgrzybicze są najskuteczniejsze. Domowe płukanki mogą łagodzić objawy. Dieta wspiera leczenie. Konsultacja lekarska jest zawsze zalecana. Szczególnie przy nasilonych objawach.
Czy grzybica jamy ustnej może być groźna?
Nieleczone zakażenie drożdżakami jest niebezpieczne. Grzybica jamy ustnej może prowadzić do poważniejszych chorób. Może doprowadzić do zakażenia całego organizmu. Możliwe powikłania to posocznica. Jest to zakażenie ogólnoustrojowe. Wczesne rozpoznanie i leczenie są kluczowe.
Jak dbać o protezy przy grzybicy jamy ustnej?
Prawidłowa higiena protez jest bardzo ważna. Należy je wyjmować z jamy ustnej na czas snu. Protezy wymagają regularnego oczyszczania. Powinny być przechowywane w nocy na sucho. To ogranicza rozwój drożdżaków. Konsultacja ze stomatologiem jest wskazana.
