Oligodoncja – wrodzony brak zębów

Co to jest oligodoncja?

Oligodoncja oznacza wrodzony brak zębów. Dotyczy braku co najmniej sześciu zębów stałych. Nie liczy się trzecich zębów trzonowych. To poważniejsza forma hipodoncji.

Hipodoncja to brak od jednego do pięciu zębów. Anodoncja to całkowity brak uzębienia. Brak zawiązków zębowych jest częstym zaburzeniem. Oligodoncja występuje w uzębieniu mlecznym lub stałym. Może dotyczyć obu rodzajów uzębienia.

Przyczyny oligodoncji

Genetyka odgrywa kluczową rolę. Oligodoncja może być dziedziczna. Czasem występuje rodzinnie. Obserwuje się ją u bliźniąt jednojajowych. Pojawia się w kolejnych pokoleniach.

Przyczynami mogą być mutacje genów. Wymienia się geny PAX9 i MSX1. Inne geny to LTBP3, EDA, EDARADD, AXIN2, IKBKG. Choroby wirusowe w ciąży wpływają na rozwój. Czynniki środowiskowe także mają znaczenie. Zaburzenia metaboliczne mogą prowadzić do wady. Oligodoncja bywa częścią zespołów genetycznych.

Objawy i rozpoznanie oligodoncji

Głównym objawem jest brak zębów. Widoczny brak dotyczy co najmniej sześciu zębów stałych. Rodzice mogą zauważyć opóźnienie wyrzynania. Zmienia się też kolejność wyrzynania. Często występują szerokie przerwy między zębami. Problemy z żuciem pokarmów są powszechne. Zmienia się kształt pozostałych zębów. Pojawiają się wady zgryzu. Należy do nich przodozgryz i tyłozgryz. Kości szczękowe mogą być niedorozwinięte.

Oligodoncja może towarzyszyć innym zaburzeniom. Należą do nich zaburzenia włosów, paznokci i gruczołów potowych. Ponad połowa osób z oligodoncją ma takie problemy.

Rozpoznanie opiera się na badaniu klinicznym. Stosuje się diagnostykę radiologiczną. Wykonuje się pantomogram. Pomocne są zdjęcia wewnątrzuszne. Używa się radiogramów panoramicznych. Diagnostyka zębów mlecznych możliwa jest od 3-4 lat. Zęby stałe diagnozuje się od 12-14 lat. Konsultacja z genetykiem jest wskazana. Pomaga określić przyczyny wady. Ocenia ryzyko u potomstwa. Diagnostyka prenatalna jest dostępna.

Leczenie oligodoncji – interdyscyplinarne podejście

Oligodoncja wymaga podejścia interdyscyplinarnego. Leczenie planują różni specjaliści. Celem jest odtworzenie brakujących zębów. Przywraca się prawidłowe funkcje żucia i mowy. Poprawia się estetykę uśmiechu.

Oligodoncja wymaga bezwzględnie podejścia interdyscyplinarnego.

Leczenie często zaczyna się od ortodoncji. Przygotowuje ona miejsce na uzupełnienia. Następnie stosuje się rozwiązania protetyczne. U pacjentów małoletnich używa się protez tymczasowych. Dla dorosłych dostępne są protezy częściowe lub stałe. Stosuje się korony protetyczne. Implanty stomatologiczne są popularną metodą. Pozwalają na trwałe uzupełnienia. Można stosować korony na implantach. Metoda ALL-ON-4® pozwala na wszczepienie czterech implantów. Wczesna terapia implantami jest możliwa. Polega na wstawianiu implantów spojeniowych. Czasem potrzebna jest augmentacja kości. Kondylografia pomaga w diagnostyce stawów skroniowo-żuchwowych.

Odpowiednio zaplanowane i przeprowadzone leczenie kompensacyjne pozwala pacjentom z oligodoncją uzyskać satysfakcjonujące, stałe uzębienie przywracające prawidłowe funkcje żucia, gryzienia, mowy i estetyki.

Wybór metody zależy od wielu czynników. Ważny jest wiek pacjenta. Liczba brakujących zębów ma znaczenie. Stan kości szczęk jest kluczowy. Budżet pacjenta wpływa na decyzję. Tradycyjna proteza akrylowa jest opcją przy ograniczonym budżecie. Nowoczesne rozwiązania są droższe. Należą do nich protezy na zasuwach czy overdenture. Protezy na zasuwach mocuje się na implantach. Overdenture mocuje się na zatrzaskach. Metoda ALL-ON-4® zapewnia wysoką jakość i trwałość.

Występowanie i statystyki

Oligodoncja jest rzadką wadą. Częstość jej występowania różni się. W uzębieniu stałym waha się od 0,3% do 17,5%. W Izraelu wynosi 0,3%. W Laponii sięga 17,5%. W Europie występowanie ocenia się na 1:625–1250. Średnio dotyczy 0,1–0,2% populacji. Występuje częściej w zębach stałych (0,3%).

Badania w Norwegii pokazują związek z innymi zaburzeniami. 57% osób z oligodoncją ma dodatkowe zaburzenia rozwojowe.

Zespół Dubowitza to bardzo rzadka choroba. Częstość w Europie to 1:500 000 urodzeń. Zdiagnozowano niewiele ponad 200 przypadków na świecie.

Oligodoncja a powiązane zespoły

Oligodoncja często towarzyszy zespołom genetycznym. Należą do nich zespół Downa. Zespół Edwardsa jest powiązany. Zespół Ektodermalnej Dysplazji to częste skojarzenie. Występuje też przy rozszczepach warg i podniebienia. Zespół Dubowitza charakteryzuje się oligodoncją. Zespół Sanfilippo także bywa powiązany.

Poradnictwo genetyczne jest ważne. Pozwala wykluczyć postacie oligodoncji. Niektóre formy są związane z zespołami wad.

FAQ